Jheronimus Bosch Art Center
(+31) (0)73 612 68 90
Datering
Circa 1520
Moderne editie
Luc Debaene (ed.) "De historie van Broeder Russche, uitgegeven, ingeleid en van aantekeningen voorzien", Antwerpen, 1950
Taal
Middelnederlands

Een warachtighe historie van broeder Russche

(anoniem) circa 1520

[Tekstedite: Luc Debaene (ed.), De historie van Broeder Russche, uitgegeven, ingeleid en van aantekeningen voorzien. Voor de Seven Sinjoren uitgegeven door De Sikkel, Antwerpen, 1950 = Broeder Russche ed. 1950]

[NK 1091] [Debaene pp. 155-160]

 

Auteur

 

Anoniem. Waarschijnlijk was de auteur afkomstig uit het Antwerpse rederijkersmilieu [ed. 1950: XVIII-XIX].

 

Genre

 

Een gedrukte prozaroman (postincunabel) met rederijkersverzen [ed. 1950: V]. De titelpagina spreekt van een ‘historie’.

 

Situering / datering

 

Van deze tekst bleven twee zestiende-eeuwse drukken bewaard.

  • Antwerpen, Adriaen van Berghen, circa 1520 (uniek exemplaar: Brussel, Koninklijke Bibliotheek, Inc. A 1528).
  • Antwerpen, Jan van Ghelen de Jonge, 1596 (uniek exemplaar: Göttingen, Universiteitsbibliotheek, Fab. Rom. VI 1533).

Van een derde druk kennen we het bestaan, zonder dat er een exemplaar van bewaard bleef [ed. 1950: VI-X]. Broeder Russche is een bewerking van een (verloren) Nederduitse druk [ed. 1950: XIII-XIV, Debaene 1977: 159]. Het boekje kwam in 1570 op de Index terecht.

 

Inhoud

 

Broeder Russche is een duivel die eerst als kloosterkok de monniken tot zonden verleidt en voor de gek houdt, vervolgens als boerenknecht zijn bazin (die overspel pleegt met de pastoor) het leven zuur maakt en ten slotte naar Engeland reist, waar de dochter van de koning van hem bezeten wordt. De abt van zijn vroeger klooster komt hem echter uitdrijven en verbant hem tot aan het Laatste Oordeel naar een verlaten burcht. Vergelijk verder ook ed. 1950: X-XI, en Debaene 1977: 156-157.

 

Thematiek

 

Stichtelijk-didactisch. De oorspronkelijke strekking van de historie (via een satire opwekken tot een vromer kloosterleven) is door de Middelnederlandse bewerker uitgebreid tot een algemene waarschuwing voor de listen van de duivel en een vermaning tegen zondig gedrag [ed. 1950: XVII / XXI-XXII].

 

Receptie

 

Stadsliteratuur. Het betreft hier een Antwerpse druk die waarschijnlijk in verband staat met het Antwerpse rederijkersmilieu. Vergelijk ook de thematiek: de oorspronkelijke gerichtheid op een kloostermilieu is uitgebreid tot een gerichtheid op een breed, stedelijk publiek. Verband met Antwerpen.

 

Profaan / religieus?

 

In de eerste plaats stichtelijk-religieus van aard.

 

[explicit 6 januari 1995]

searchclosebarssort-desc linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram