Jheronimus Bosch Art Center
(+31) (0)73 612 68 90
Datering
1500
Moderne editie
B. de Geus e.a. (eds.), "Een scone leeringe om salich te sterven - Een Middelnederlandse ars moriendi, uitgegeven, geannoteerd en ingeleid", Utrecht, 1985
Taal
Middelnederlands

Een scone leeringe om salich te sterven (anoniem) 1500

[Teksteditie: B. de Geus, J. van der Heijden, A. Maat en D. den Ouden (eds.), Een scone leeringe om salich te sterven – Een Middelnederlandse ars moriendi, uitgegeven, geannoteerd en ingeleid. Publikaties van de Vakgroep Nederlandse Taal- & Letterkunde van de Rijksuniversiteit te Leiden – nr. 12, HES uitgevers, Utrecht, 1985 = Scone leeringe om salich te sterven ed. 1985]

[Ca 1223]

 

Auteur

 

In de tekst zelf [ed. 1985: 33 (regels 5-7)] wordt als auteur ‘meester Matheus van Cracouwen’ (= Mattheus van Krakau, 1335-1419) genoemd. Deze toeschrijving wordt algemeen als vals beschouwd. Wellicht is de auteur Nikolaus von Dinkelsbühl (1360-1433). Het auteurschap blijft echter onzeker [ed. 1985: 22].

 

Genre

 

Naar de vorm een incunabel [ed. 1985: 7], naar de inhoud een ars moriendi (zie voor een definitie van dit genre ed. 1985: 14].

 

Situering / datering

 

Het betreft hier een incunabel die in het jaar 1500 te Antwerpen gedrukt werd door Adriaen van Berghen [ed. 1985: 24]. Slechts één exemplaar bleef bewaard: Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 150 F 42 [ed. 1985: 25]. De tekst is een compilatie die vooral teruggaat op een in de vijftiende eeuw zeer populair Latijns traktaat: Speculum artis bene moriendi. Andere onderdelen werden ontleend aan Anselmus van Canterbury (1033-1109) en Jean Gerson (1363-1429) [ed. 1985: 21].

 

Inhoud

 

Zie voor een samenvatting ed. 1985: 17-18 / 23.

 

Thematiek

 

Zuiver stichtelijk van aard: de stervende begeleiden en voorbereiden op een christelijke dood.

 

Receptie

 

Stadsliteratuur. Het betreft hier een Antwerpse druk die volgens de proloog [ed. 1985: 33-34 (regels 22-25)] niet alleen op een geestelijk maar ook op een wereldlijk publiek gericht is. Verband met Antwerpen.

 

Profaan / religieus?

 

Stichtelijk-religieus.

 

Recensies van de editie-1985

 

  • G.C. Zieleman, in: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, deel 102 (1986), afl. 2, pp. 131-136.
  • Chris Coppens, in: Spiegel der Letteren, jg. 29 (1987), nr. 1-2, pp. 128-130.

 

[explicit 15 augustus 1994]

searchclosebarssort-desc linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram